حساسیت به سرما- بسیار شایع

A)    التهاب پالپ دندان (Palpitis): درد تیز و عمیق بعد از نوشیدن مایعات بسیار سرد نشان دهنده التهاب برگشت پذیر پالپ است. با دندان خود همانند یک مچ پای در رفته رفتار کنید. آسپرین بخورید و از مصرف خوراکی های سرد پرهیز کنید. اگر دندان بعد از دو هفته سیر بهبود را در پیش نگرفت و یا وخیم تر شد، درد نسبت به سرما همچنان وجود داشته و یا حتی نسبت به مایعات هم دمای اتاق نیز درد احساس می شد، به دندانپزشک مراجعه کنید. در این صورت احتمال وجود یک شکستگی یا التهاب پالپ غیرقابل برگشت وجود دارد که دندان نمی تواند خود را ترمیم کرده و درمان ریشه مورد نیاز است.

B)    حساسیت عاجی: ریشه های بیرون زده در خطوط لثه یا بین دندان ها به دلایلی همچون دندان قروچه، با فشار مسواک زدن، مصرف تنباکو یا درمان های اخیر دندانپزشکی، می توانند نسبت به سرما یا نخ دندان کشیدن حساس باشند. سعی کنید تا موقعیت دندان را مشخص کنید که آیا درد ناشی از نواحی ریشه یا کل دندان است؟ آیا یک ناحیه یا حفره سیاه مشاهده می شود؟ اگر نه، و درد تنها نشات گرفته از ریشه است از یک ژل فلوراید موضعی خالص قوی از قبیل Gel Kam و خمیر دندان برای دندانهای حساس همراه با یک مسواک بین دندانی کوچک در طول ریشه و بین دندان ها استفاده کنید تا زمانی که حساسیت برطرف شود. Gel Kam بدون طعم و بوده و باید در دمای اتاق نگهداری شود.

C)    حساسیت به گرما: کمتر شایع و جدی تر

    -      التهاب پالپ برگشت پذیر: وقتی دندان در معرض گرما قرار می گیرد، یک درد تیز، کوتاه و غیر مداوم حس می شود. علت تحریک عصب می تواند یک حفره عمیق، شکستگی و درمان های اخیر دندان پزشکی یا تروما باشد.

    -      التهاب پالپ غیر قابل برگشت/ نکروز پالپ: درد تاخیری ناشی از گرما که طولانی بوده و برای بیشتر از یک دقیقه با زوق زوق همراه است و نشان دهنده مرگ بافت نرم و تشکیل آبسه می باشد. هر دو وضعیت جدی بوده و نیازمند به درمان های فوری می باشند. 

D)   حساسیت به شیرینی: یک حفره/ پوسیدگی وجود دارد. تا زمانی که بتوانید برای پر کردن دندان به یک دنداپزشک مراجعه کنید، از فلوراید موضعی قوی استفاده کنید.

E)    حسایت به دق: درد دندان زمانی که به دندان ضربه وارد می شود و یا نخ دندان با شدت کشیده می شود.

    -    درد خفیف که نشات گرفته از لیگامان پریودنتال (لیگامان ضریع دندانی) که ریشه را به استخوان متصل می کند، می باشد. دلایل معمول عبارتند از بر هم فشردن دندانها یا دندان قروچه، عفونت سینوس، اورتودنسی، تروما یا درمان های دندانپزشکی. این مشکل در طی زمان به راحتی برطرف می شود، به خصوص اگر در طی شب از یک محافظ موقت جهت کاهش استرس استفاده شود. همچنین آسپرین مصرف کنید. از جویدن آدامس خودداری کنید و از رژیم غذایی نرم استفاده کنید.

    -    درد شدید نسبت به ضربه همراه با سایر علائم می تواند نشانه وجود آبسه باشد. لذا به دندانپزشک مراجعه کنید. 

F)    حسایت نسبت به فشار/ گاز زدن: شایع است.

    -    درد گاز زدن در زمان پایین آوردن دندانها: دلایل معمول در مواردی که بیشتر از یک دندان درگیر است، عبارتند از دندان قروچه/ به هم فشردن دندانها، عفونت سینوس، اورتودنسی. زمانی که تنها یک دندان دارای حساسیت است، احتمال تروما یا شکستگی مطرح است. در برخی موارد که با درد شدیدتری همراه است، ممکن است آبسه وجود شته باشد. همچنین یک نقطه بلند بر روی پرشدگی دندان یا روکش می تواند این علائم را تقلید کند که می تواند به راحتی توسط دندانپزشک تنظیم و برطرف گردد. رشد بافت یا تومور می تواند دندان را به سمت بالا فشار دهد، در حالی که در آبسه دندان به طرفین بیرون می زند.

    -    درد گاز زدن بعد از بالا بردن دندانها: تقریبا همیشه یک شکستگی سبب می گردد که در زمان رها کردن دندانها بعد از گاز زدن نسبت به زمان فشردن دندانها بر روی شی خارجی، درد بیشتری احساس شود. جهت پیشگیری از جابجایی بیشتر شکستگی، یک روکش مورد نیاز است. به طور معمول در موارد شکستگی دندان تنها در زمان گاز زدن یا جویدن در یک زاویه مشخص آسیب خواهد دید.

G)   خونریزی/ خارش لثه

ژنژیویت (التهاب لثه) یا پریودنتیت به طور شایع توسط اسید مترشحه از جرم دندان ایجاد می شود. ممکن است با لق بودن دندان و چرک همراه باشد. لثه ها قرمز هستند. بوی بد دهان وجود دارد. سایر علل تورم لثه عبارتند از: شکستگی ها، اجسام خارجی از قبیل یک تکه تارتر یا غذا، مواد پرکننده دندان ناهموار. نخ دندان را گره بزنید. به محض این که زیر لثه قرار گرفت به آرامی به طرفین حرکت دهید. توصیه های پیشگیری ذکر شده در بالا را ملاحظه کنید و دندانها را به صورت حرفه ای بشویید. در موارد نادر استئونکروز یا وضعیت های پزشکی از قبیل دیابت، آنمی و کمبود ویتامین c ممکن است وجود داشته باشد.

H)   تورم لثه/ آبسه پریو- اندو

اگر مرتبط با لثه باشد، به احتمال زیاد به دلایلی همچون بیماری یا شکستگی استخوان از دست رفته و شیار عمیقی بین لثه و دندان (پاکت) ایجاد شده و باکتری در آن تجمع یافته است. طعم و بوی بد دهان ممکن است وجود داشته باشد. با پراکسید هیدروژن دهان را شستشو دهید. از خلال دندان و برس های بین دندانی (پروکسی براش) جهت تمیز کردن کامل آن استفاده کنید. جهت روت پلانینگ و شستشو با پریدکس (Peridex) به دندانپزشک مراجعه کنید. ممکن است نیاز باشد تا پریوستات (periostat) یا آنتی بیوتیک های موضعی مصرف کنید. همچنین ممکن است در صورت درگیری عصب یک روت کانال (درمان ریشه) مورد نیاز باشد. یک پریودنتیست، متخصص لثه، می تواند به حفظ دندان شما کمک کند. قبل از این که دندان خود را بکشید، حتما نظر نفر دوم را هم در نظر بگیرید. گاهی اوقات بافت لثه اطراف دندان عقل آسیب می بیند که این وضعیت را پریکورنیت می نامند. در این وضعیت مصرف آنتی بیوتیک ها، شستشوی دندانها به صورتی که در بالا به آن اشاره شد و تمیز کردن لثه می تواند کمک کننده باشد. کشیدن دندان عقل معمولا ضرورت می یابد. 

I)   حباب چرک بر روی بافت لثه 

نقطه ای به رنگ قرمز یا صورتی که محل تخلیه عفونت ناشی از آبسه دندان یا لثه می باشد. در این صورت روت کانال (درمان ریشه) ضرورت می یابد. بعد از درمان عفونت، این وضعیت نیز به تدریج برطرف می شود. ممکن است اسکار برجای بگذارد. عفونت بدون درمان، به طور کامل برطرف نمی شود. در اغلب موارد آبسه های دندانی، سینوس به دلیل دارا بودن غشای محافظ پوشاننده عفونی نخواهد شد. همچنین اگرچه باکتری می تواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود، ولی چنین عفونتی مسری در نظر گرفته نمی شود. به عبارتی عفونت دندان یک شخص، دندان شخص دیگر را بدون سایر دلایل عفونی نخواهد کرد. از تخلیه سر حباب چرک با استفاده از سوزن خودداری کنید زیرا سبب انتقال عفونت به فضاهای عمیق تر صورت می گردد. آنتی بیوتیک مصرف کنید.

J)     درد یا فشار فک فوقانی 

به طور معمول از یک عفونت سینوس یا آبسه دندانی نشات می گیرد. گاهی اوقات به دلیل انسداد یک مجرا یا التهاب غده پاروتید می باشد که در اینصورت مزه شیرین یا تلخ سبب ایجاد یک درد سوزشی می گردد. 

    -    مشکلات سینوس: در صورت احساس درد و خارش طولانی مدت در لثه ها، احساس ارتعاش در زمان راه رفتن، بدتر شدن در وضعیت وارونه و نیز فشار دادن صورت نزدیک بینی به احتمال زیاد عفونت سینوس مطرح می باشد. احساس فشار وجود دارد ولی تورم مشاهده نمی شود. در برخی موارد به دلیل افزایش دندان قروچه به عنوان یک مکانیسم بدن جهت تسکین فشار سینوس، دندان می تواند نسبت به سرما حساس شود. بخور گرفتن، مصرف ضد احتقان ها و اسپری بینی جهت باز کردن مسیر سینوس و تخلیه ترشحات، مصرف Airborne جهت تقویت سیستم ایمنی می تواند کمک کننده باشد. در صورت طولانی شدن مشکل به خصوص اگر درد پس از جراحی های اخیر افزایش یافته است، جهت معالجه و آنتی بیوتیک درمانی به دندانپزشک مراجعه کنید. 

    -    آبسه دندان: درد مداومی که از درد ناشی از عفونت سینوسی متفاوت است و برخلاف عفونت سینوس که تعدادی از دندانها درگیر می باشند، در این نوع درد یک دندان درگیر بوده و شما را در طول شب بیدار نگه می دارد. دندان خود را از لحاظ وجود حفره بزرگ، لق بودن یا حساسیت به گرما بررسی کنید. شما ممکن است به یک روت کانال تراپی (درمان ریشه) نیاز داشته باشید. 

    -    زونا، اوریون و اختلالات درد عصب: توصیه های پزشکی در این موارد را پیگیری کنید. 

K)   درد فک تحتانی: از عضلات یا دندان نشات می گیرد.

    -    دندان قروچه: یا درمان های دندانپزشکی می توانند سبب درد میوفاشیال یا درد گونه گردند که می تواند به صورت یک گره بزرگ در زمان اسپاسم های عضلانی در گونه احساس شود. این وضعیت جویدن را با مشکل مواجه می کند ولی گرما سبب بهتر شدن آن می شود. اگر هیچ یک از دندان ها صدمه شدید ندیده باشند، آسپرین مصرف کنید. از محافظ شب موقت استفاده کنید. کمپرس گرم و مرطوب بر روی صورت قرار دهید. در صورت نیاز می توانید از مراقبت کننده سلامت خود یک شل کننده عضلانی ملایم مثل والیوم دریافت کنید. ماساژ و حرکات کششی در ناحیه می تواند مفید باشد. از رژیم غذایی نرم استفاده کنید. آدامس نجوید. از فشار دادن دندان ها بر روی هم خودداری کنید. در صورت عود علائم جهت محافظ اکلوزال دائمی و ملاحظات توانبخشی یا درمان اورتودنسی به دندانپزشک مراجعه کنید. 

    -    آبسه ها: در صورت درد شدید دندان، حساسیت به لمس یا تورم در لثه تحتانی، تغییر رنگ یا لق شدن خفیف دندان احتمال وجود یک آبسه مطرح است. تورم با استعمال گرما افزایش خواهد یافت. در صورتی که سرما سبب تسکین درد می گردد از یخ استفاده کنید. به دندانپزشک مراجعه کنید. 

    -    پریکورنیت: التهاب لثه که از رویش دندان عقل تحتانی نشات می گیرد. شما ممکن است برای تسکین فوری درد، تصمیم گرفته باشید تا دندان عقل فوقانی را به علت وارد کردن فشار به بافت لثه تحتانی بکشید. دندان عقل تحتانی را جرم گیری و با پراکسید هیدروژن شستشو دهید.

در صورت بالا بودن شدت عفونت، آنتی بیوتیک هایی از قبیل پنی سیلین وی پتاسیم ۵۰۰ میلی گرم یا کلیندامایسین ۳۰۰ میلی گرم ۴ بار در روز مصرف کنید. بعد از برطرف شدن علائم دندان عقل تحتانی لازم است که کشیده شود. 

    -    زونا، تومورها یا اختلالات درد عصب: به یک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

L)    لق شدن دندان: 

    -    تحلیل استخوان: به یک دندانپزشک جهت روت پلانینگ، جراحی جایگزین استخوان و احتمالا یک روت کانال(درمان ریشه) مراجعه کنید.

    -    ترومای اخیر: به دنبال یک صدمه دندان می تواند خود را ترمیم کند. اگر جابجایی خفیفی وجود داشته باشد، شما می توانید به آرامی دندان را جابجا نموده ودر وضعیت قبلی خود قرار دهید. در جابجایی های بزرگتر به دندانپزشک مراجعه کنید. در صورت خروج دندان، آن را در حفره در جای خود قرار دهید. اگر دندان کثیف شده باشد، با سرم یا شیر آن را شستشو و سپس در حفره قرار دهید و ترجیحا طی یک تا دو ساعت به دندانپزشک مراجعه کنید.در صورت شکسته شدن دندان، بدون سوراخ کردن یا ترومای اضافی یک پرکننده موقت در محل قرار دهید. در تمامی موارد به استثنای زمان هایی شکستگی کامل وجود دارد، روت کانال تراپی (درمان ریشه) با احتمال زیاد مورد نیاز است. 

    -    آبسه ها: درمان ریشه یا معالجه لثه با آنتی بیوتیک ها در زمانی که عفونت وجود دارد، دندان را محکم خواهد کرد. 

M)  مشکلات زبان: 

    -    درد: می تواند ناشی از عفونت، تروما یا سایر وضعیت های پزشکی باشید. در صورتی که طی چند روز برطرف نشد به پزشک مراجعه کنید. 

    -    بار بستن (جرم) یا تغییر رنگ (سفید یا سیاه) زبان: می تواند ناشی از پلاک، مخمر یا رشد بیش از حد فیبرهای زبان باشد که در این صورت در طی زمان و یا به دلیل استفاده از محلولهای شستشوی دهان از قبیل peridex به طور موقت رنگی می گردد. زبان را با ترکیبی از پراکسید هیدروژن و جوش شیرین مسواک کنید و با استفاده از یک وسیله بهداشتی پلاک روی زبان را برداشته و آن را تمیز کنید. در صورت عفونت مخمر ضد قارچ موضعی مصرف کنید و به دندانپزشک مراجعه کنید. خطوط سفید روی زبان به طور معمول ناشی از یک اختلال غیرپاتولوژیک تحت عنوان “زبان جغرافیایی” می باشند. 

    -    زخم ها: برخی زخم ها آفت دهان می باشند که می توانند مجدد عود کنند ولی مسری نیستند. به احتمال زیاد ناشی از حساسیت، ریفلاکس اسید معده یا کمبودهای ویتامینی می باشند. ترومای ناشی از صدمه یا مالیدن زبان بر روی یک دندان ناهموار نیز می تواند سبب زخم گردد. دهان را با اب نمک شستشو دهید. با استفاده از سوهان ناخن لبه تیز دندان شکسته را بتراشید و اگر قادر به انجام این کار نمی باشید به یک دندانپزشک مراجعه کنید. قرار دادن یک تکه موم یا آدامس در سطح درونی دندان جهت ممانعت از برخورد زبان با لبه تیز آن برای یک یا دو روز می تواند کمک کننده باشد. جهت تغییر یا تنظیم دندان ممکن است نیازمند ارتودنسی جهت درست کردن بایت دندانها باشید.

    -    سرطان: به طور معمول بدون درد است. به صورت یک زخم یکطرفه یا لکه ضخیمی در پوست است که برطرف نمی شود. کارسینوژن زبان به طور معمول در یکطرف یا زیر زبان روی می دهد. ممکن است قرمز، سفید یا ترکیبی از این دو باشد. افراد پرخطر عبارتند از افراد بالای ۴۰ سال، سیگاری ها، مصرف کنندگان الکل و مواد، بهداشت دهانی ضعیف، تغذیه و بهداشت ضعیف و تاریخچه خانوادگی مثبت در برخی موارد. برای افرادی که در این گروه ها قرار نمی گیرند، ابتدا باید سایر عوامل از قبیل دندان یا پرکننده تیز و ناهموار، سوختگی با مایعات و مواد غذایی و اختلالات خوش خیم از قبیل زبان جغرافیایی یا لیکن پلان مورد ارزیابی قرار گیرند. بسیاری از دندانپزشکان می توانند سرطان را غربالگری کنند. همچنین جهت دریافت توجهات درمانی می توانید به یک جراح دهان یا متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.