مشروح کمک های هیپنوتیزم در دندانپزشکی به شرح زبر می باشد :

۱ ) ایجاد آرامش و ریلاکس شدن بیماران

۲ ) اطمینان از همکاری بیماری که در شرایط عادی امکان پذیر نیست.

۳ ) کاهش نگرانی و ترس در بیماران

۴ ) پیشگیری از غش و ضعف و سنکوب در بیماران

۵ ) کنترل خونریزی

۶ ) کنترل ترشح بزاق

۷ ) پیشگیری از عق زدن و حالت تهوع

۸ ) دندانپزشکی کودکان

۹ ) درمان دندان قروچه

۱۰ ) انجام راحت قالب گیری از دهان هنگامی که بیمار حالت تهوع یا استفراغ پیدا می کند .

۱۱ ) کمک به پذیرش بیماردرنگهداری پروتزهای دندانی و یا دستگاههای ارتودنسی در دهان

۱۲ ) قابل تحمل کردن باز ماندن دهان برای مدت طولانی با ایجاد انجماد عضلانی در فک و گردن

۱۴ ) ایجاد بی دردی

۱۵ ) آماده کردن بیماران برای ایجاد بیحسی های وسیع

۱۶ ) طولانی کردن دوره بیحسی ایجاد شده قبلی

۱۷ ) درمان درد مزمن صورت

۱۸ ) ایجاد فراموشی برای باقی نماندن خاطره بد از اعمال دندانپزشکی

دندان قروچه ( Bruxism ) یا سائیدن دندانها، Clenching یا فشار عمودی دندانها و بستن مداوم یا متناوب فکین :

گاهی بیماران اظهار می کنند که دندانهایشان در خواب به گفته اطرافیانشان صدا میدهد و بدون اینکه علت آنرا بدانند یا در صدد رفع آن باشند خیلی بی تفاوت از کنار آن می گذرند.

دندان قروچه کردن غالباً بدون وجود یک نارسایی عصبی و یا بروز هر گونه ضایعه ای اتفاق می افتد و این پدیده ای است که در اشخاص سالم نیز دیده می شود.

افرادی که دندان قروچه می کنند را می توان به دو دسته تقسیم کرد :

۱- افرادی با فشارهای عصبی و اضطراب.

۲- افرادی که بدون فشارهای عصبی دندان قروچه دارند.

به نظر می رسد دندان قروچه به صورت ارثی در افراد دیده می شود و در زنان و مردان به یک میزان شیوع دارد. در واقع دندان قروچه در افرادی که مشلات عصبی ندارند در اثر تماسهای ناجور دندانها بر روی هم و لغزیدن دندانها، باعث صدا یا دندان قروچه می شود و چنانچه این مسئله درمان نشود بصورت یک عادت در می آید و حتی بعد از مدتی به دنبال دندان قروچه دندانها سایش شدید پیدا می کنند و چه بسا تماسهای ناهماهنگ ممکن است دراثر سایش از بین برود ولی دندان قروچه بر اثر عادت همواره ادامه پیدا می کند.

در مواردی که دندان قروچه ناشی از مشکلات عصبی باشد آن هم ممکن است پس از رفع مشکلات عصبی بصورت عادتی تکرار پذیر شود. از مشکلات دندان قروچه علاوه بر سایش شدید دندانها، خستگی عضلات، درد عضلات و حتی محدودیت در حرکات فک پایین هم مشاهده می شود.

پس آنچه که مهم می باشد این است که در صورت بروز یا مشاهده دندان قروچه به دندانپزشک مراجعه و دندانپزشک پس از تشخیص علت ایجاد آن بصورت اولیه که همانا پیدا کردن علت اصلی می باشد اقدام نماید، سپس با یک درمان ساده و ساختن وسیله ای به نام نایت گارد ( Night Guard ) و استفاده آن در هنگام خواب می توان بطور کلی این عادت را حذف نمود.

Clenching یا فشارهای عمودی دندانها به روی یکدیگر هم دقیقاً همان مشکلات دندان قروچه را ایجاد میکند. گاهی افرادی که عصبی می شوند یا ورزشکارانی که ورزشهای سنگین انجام می دهند هم به طور ناخودآگاه دندانهای خود را به هم فشار میدهند. مشکلات Clenching را به نوعی می توان مثل مشکلات ایجاد شده از دندان قروچه نام برد. مثل خستگی عضلات، درد عضلات، محدودیت حرکات فک و … و در درمان آن هم می توان از نایت گارد استفاده کرد.

مسواکها از نظر جنس انواع مختلفی دارند:

* مسواک چربی : که استفاده از آن در گذشته بسیار معمول بوده است و امروزه مصرف آنرا هنوز هم در میان اعراب مشاهده می کنیم. این مسواک در واقع ریشه یک نوع گیاه است که پس از بریدن و قطعه قطعه کردن بعنوان مسواک و خلال استفاده می شده است.

* مسواک موشی : که از موی حیوانات ساخته می شده است. این نوع نیز در سابق رواج داشته است ولی به علت آنکه با خیس شدن، بیش از حد دچار انعطاف و نرمی شده و بسیار زود نیز کثیف می شود استفاده از آن تقریباً کنار گذاشته شده است.

* مسواک نایلونی : که تقریباً تمامی مسواکهای موجود در بازار از این جنس است و معایب انواع قبلی را از نظر سختی به سه دسته تقسیم می کنند:

۱- نرم Soft

2- متوسط Medium

3- سخت Hard

افراد عادی بهتر است از نوع متوسط Medium استفاده کنند. در ناراحتی های لثه ای باید از مسواکهای نرم Soft استفاده نمود و افراد مبتلا به صرع که داروی دیلانتین مصرف می کنند و دارای لثه های متورم، حجیم و سخت هستند باید از نوع Hared استفاده کنند. این نوع مسواکها (نرم و سخت) توسط دندانپزشک باید تجویز گردد.

چه غذائی بخوریم ؟ چگونه بخوریم ؟

جویدن اولیه مرحله هضم غذا و جذب آنست و سلامتی کامل تنها در گرو جذب صحیح و کافی مواد غذائی است. پس چگونه می توان با داشتن دندانهای ناسالم ، تغذیه مناسب و سالمی داشت ؟ بسیاری از بیماریهای دهانی و گوارشی و بالمان ، از دست رفتن سلامت بدن تنها به علت آنست که نمی دانیم چه باید بخوریم یا چگونه باید بخوریم! و به افراط یا تفریط در مصرف بعض مواد غذائی کشیده می شویم:

بطور بی رویه به مصرف شیرینیها می پردازیم ، مایعات بسیار سرد و گرم را یکباره سر می کشیم ، از دندان خود برای شکستن آجیل و … استفاده می کنیم و نظائر آن.

برای حفظ سلامت دندانهایتان :

در موقع مصرف شیرینی ها حتی المقدور از مصرف انواع چسبنده آن پرهیز کنید.

مایعات شیرین کمتر از شیرینهای جامد به دندان آسیب می رساند. بعد از خوردن شیرینی و مواد نشاسته ای مسواک را فراموش نکنید. مایعات بسیار گرم ( مثل چای و قهوه ) یا بسیار سرد ( نوشابه ها ، شربت ، بستنی ) نیز می تواند باعث صدمه به دندان و تحریک پالپ دندان شود. نوشیدنیهای شیرین با تامین قند مورد نیاز نیاز میکربها می تواند به پوسیدگی بیشتر منجر شود.

جویدن مداوم آدامس به علت آنکه مواد قندی برای مدتی در دهان باقی می ماند نیز چندان مطلوب نیست. اما بالاترین عاملی که از بروز روزانه حاوی مقادیر کافی از هر یک از مواد مغذی پنجگانه ( قندها ، چربیها ، پروتئین ، ویتامین ها و املاح ) باشد نه بیشتر و نه کمتر!

رشد ، تکامل و سلامت دهان و دندان شما بستگی به یک رژیم غذائی مناسب و متعادل دارد.

برای سلامت دندانها و دهان خود به این نکات را به خاطر داشته باشید :

۱- رژیم غذائی مناسب و متعادل

۲- مسواک زدن و نخ کشیدن دندان بطور مرتب و روزانه ۲ بار ( حداقل )

۳- مراجعه منظم به دندانپزشک هر ۶ ماه یکبار

 بوی بد دهان و درمان آن (هالیتوزیس) Halitosis که در فارسی به آن بیاستو می‌گویند یک مشکل اجتماعی به شمارمی‌آید. عقیده همگانی بر این است که بوی بد دهان از رعایت نکردن کامل بهداشت دهان ناشی می‌شود، در حالی که ممکن است در واقع به دنبال بیماری‌های گوناگون حفره‌ی دهان یا بیماری‌های اندام‌های مختلف بدن باشد.بوی بد دهان در ۷۰ درصد موارد از حفری دهان و در ۳۰ درصد از دیگر نقاط بدن پدید می‌آید. به ‌رغم شیوع بالای آن در بین مردم، بیشتر افراد گرفتار، ازبوی بد دهان خود ناآگاه و متأسفانه گاهی پزشکان و دندانپزشکان نیز نسبت به آن بی‌تفاوت هستند.

علت و تشخیص :

۱- بوی بد تنفس صبحگاهی: آب دهان دارای خاصیت ضدعفونی‌کنندگی بوده و در طی خواب، ترشح آن تقریباً متوقف می‌شود.این کار اجازه می‌دهد تا باکتری‌ها با تکثیر خود گازهای بودار تولید کنند.افزون بر این بزاق انباشته شده در حفره‌ی دهان به علت ماندن، قلیایی شده که زمینه را برای رشد باکتری‌ها مساعد نموده و منجر به ایجاد بوی تعفن ناشی از تجمع اسید آمینه در بزاق می‌شود.

۲- دهان خشک: خشکی دهان ممکن است در اثر خواب، تنفس دهانی، گرفتگی بینی، تب بالا، کم‌آبی بدن، عوارض جانبی بسیاری از داروها و انواع بیماری‌ها بوجود آید. در حالت مزمن ممکن است باعث پوسیدگی دندان‌ها و عفونت دهان و تولید بوی بد گردد. داروهایی که باعث خشکی دهان می‌شوند عبارتند از: داروهای ضدافسردگی، ضدحساسیت، ضدفشارخون، ضداضطراب، ضددردها، مخدرها و غیره.

۳- بالا رفتن سن: کیفیت بوی تنفس در سنین مختلف تغییر می‌کند. تنفس نوزادان و کودکان به طور معمول ناخوشایند نیست. از نوجوانی تا میانسالی کم‌کم بوی تنفس زننده می‌شود. درسنین بالاتر به علت تغییرات بافت غدد بزاقی، مقدار و کیفیت بزاق تغییر پیدا کرده و حتی با بهداشت خوب دهان، بوی بد تنفس افراد مسن شدیدتر وزننده‌تر می‌شود. 

۴- اجزای مصنوعی دهان و دندان: دندان‌های مصنوعی، پل‌های متحرک، روکش‌های جداگانه و اجزای ارتودنسی ممکن است تکه‌های مواد خوراکی را در زیر خود جمع کرده و باعث بوی بد دهان گردند. بنابراین پروتزهای مصنوعی باید هر روز از دهان بیرون و تمیز شوند و یا توسط دندانپزشک در محل خود ثابت گردند.

۵- گرسنگی: جویدن غذا منجر به افزایش جریان بزاق و عمل ضدعفونی کردن محیط دهان می‌شود که به طور معمول بوی بددهان را کاهش یا رفع می‌نماید. بنابراین گرسنگی ممکن است باعث بوی بد دهان شود.

۶- تنباکو: به طور معمول استفاده از هرگونه تنباکو به دلایل شیمیایی باعث بوی بد دهان می‌شود. 

۷- رژیم خوراکی: پیاز، سیر، موسیر، ادویه و الکل پس از خوردن، جذب خون شده و متابولیسم‌های حاصل از این موارد به صورت گاز از طریق شش‌ها وتنفس دفع و باعث ایجاد بوی ویژه خود می‌گردند. همچنین ریه‌ها فرآورده‌های فرعی پروتئین (انواع گوشت‌ها) و چربی را که عامل ایجاد بوی بد دهان هستند دفع می‌کنند و باعث احساس بوی بد می‌شوند. 

۸- بهداشت بد دهان: بهداشت نامناسب دهان همراه با عواملی مانند پوسیدگی دندان، پلاک، جرم و تکه‌های غذایی فاسد شده منجر به افزایش رشد باکتری‌ها و پدیدار شدن بوی بد دهان می‌گردد.

۹- بیماری‌های دهان: التهاب لثه، بیماری‌های دندان، آبسه‌یدندان، التهاب دهان و زبان، عفونت‌های قارچی دهان، سرطان دهان و حلق،عفونت لوزه‌ها از علل بوی بد دهان هستند. 

۱۰- کمبود موادغذایی: کمبودویتامین ب۱۲، آهن و روی باعث ایجاد زخم یا شکاف در مخاط دهان و زبان شده وبه علت تجمع تکه‌های غذایی و تعفن آن در شکاف‌ها، بوی بد در دهان پدیدارمی‌شود.

۱۱- بیماری‌های غدد بزاقی بناگوشی: مانند اوریون، سنگ مجاری غددبزاقی، توده و التهاب غدد بناگوشی.

۱۲- بیماری دیابت قندی: در صورت بالارفتن قند، خون اسیدی شده و کتون از طریق تنفس دفع و ایجاد بوی استون می‌نماید.

۱۳- نارسایی کلیه‌ها: نارسایی کلیه‌ها با افزایش اوره‌ی خون ممکن است بویی شبیه بوی ادرار یا آمونیاک در تنفس استشمام شود و از این بو اغلب به عنوان «بوی ماهی» نام برده می‌شود.

۱۴- بیماری کبدی: در سیروزکبدی (کوچک شدن جگر) بوی خون فاسد شده یا «تخم مرغ گندیده» یا «کپک زده»به مشام می‌رسد.

۱۵- سرطان خون: ممکن است باعث تولید «بوی خون مانده» وفاسد شده گردد. 

۱۶- بیماری‌های گوارشی: یبوست، التهاب حاد معده، زخم معده،سوء‌هاضمه، سرطان معده، ترش کردن معده. در صورت بازگشت محتویات معده به مری ممکن است «بوی چرکی» در تنفس ایجاد گردد و در صورت خونروی معدِه‌ای روده‌ای بوی تنفس مانند «بوی خون فاسد» خواهد بود.

۱۷- بیماری‌های بینی وسینوس‌ها: التهاب بینی، سینوزیت مزمن، توده و جسم خارجی در حفره‌ی بینی باعث رشد باکتری‌ها و ایجاد «بوی تعفن» در تنفس خواهد شد.

۱۸- بیماری‌شش‌ها: مانند برونشیت، پنومونی (ذات‌الریه یا سینه‌پهلو)، سل، تومورهای ریوی و… ممکن است ایجاد بوی تعفن نمایند.

۱۹- روزه‌داری: به دلیل گرسنگی طولانی و تولید کتون در خون بوی استون از دهان به مشام می‌رسد.

۲۰- تشنگی:کاهش آب بدن و به دنبال آن کاهش آب دهان، میکروب‌ها در محیط خشک دهان رشدمی‌کنند.

 

سفارش ‌های بهداشتی :

۱- دست‌کم روزی دو بار مسواک بزنید و یک باراز خلال یا نخ دندان استفاده نمایید. 

۲- زبان و سقف دهان را نیز مسواک بزنید، زیرا در کاهش بوی بد دهان به‌ویژه در بوی بد صبحگاهی دهان مؤثراست. 

۳- از رژیم کم‌چربی، با سبزی و میوه‌ فراوان استفاده نمایید.

۴- ازمصرف بی‌مورد داروهای خشک کننده‌ی دهان خودداری نمایید. 

۵- اگر دهان خشک یک مشکل همیشگی است از بزاق مصنوعی استفاده کنید. البته جویدن آدامس یا مکیدن آب‌نبات نعنایی به افزایش بزاق کمک می‌کند. می‌توانید از شربت به‌لیمو، مایعات و ماست نیز استفاده کنید. 

۶- جهت کاهش پلاک و التهاب لثه از درمان‌شویه‌های حاوی کلرهگزیدین استفاده نمایید. استفاده از داروی کلروهگزیدین به مدت ۶ ماه و شستشوی ضدمیکروبی دهان، میزان بعضی باکتری‌هارا حداقل ۵۰ درصد کاهش می‌دهد. 

۷- زیرنظر پزشک به درمان انواع بیماری‌های مولد بوی بدن دهان بپردازید

 زیبایی مقوله ای است که انسان همواره دنبال آن بوده و هست. در گذشته های خیلی دور زنان از الماس که در دندان کار گذاشته می شد ، برای بزرگی و زیبایی استفاده می کردند و امروزه این موضوع شکل جدیدی به خود گرفته و مورد توجه خانم ها می باشد. نگین های دندانی همانند تمام نگین های دیگر از جمله نگین بینی ، گوش و یا ناخن به جهت زیبایی بر روی دندان ها گذاشته می شوند.

 

نگین ها اشکال متفاوتی دارند. بعضی نگین ها کریستالی می باشند ( سفید یا رنگی ) این گونه نگین ها یک سطح صاف در زیر دارند که از آن سمت توسط چسب های مخصوص به سطح دندان می چسبد. از انواع دیگر نگین ها نمونه های طلامی باشد که به اشکال متفاوت فرم داده شده اند که بنا به سلیقه شخصی انتخاب می شود. بعضی دیگر از آنها ، نگین به همراه طلامی باشد که در وسط شکل خاصی از جنس طلایک نگین کریستال وجود دارد.

 

آنچه در مورد نگین ها بایستی دانست این است که نگین یک وسیله تزئینی بوده و مدت ماندگاری آن نیز محدود می باشد لذا برای چسباندن آن بهتر است فقط از چسب های مخصوص استفاده گردد. چسباندن نگین نیاز به تزریق بی حسی ندارد. جهت چسباندن ابتدا سطح دندان تمیز می شود و بدون آسیب رساندن به دندان ، توسط مواد چسبنده مخصوص روی سطح دندان قرار می گیرد و به هیچ وجه بخاطر نگین سطح دندان تراش داده نمی شود زیرا این مساله باعث آسیب به مینای دندان می گردد و در صورت افتادن نگین جای باقی مانده ، نمای خوبی ندارد و بایستی با مواد ترمیمی اصلاح گردد. پس از چسباندن نگین چند ساعت طول می کشد که به آن عادت کنیم.

 

مهمترین مساله در نگهداری نگین بهداشت خوب دهان و دندان است ، زیرا اطراف نگین مکان مناسبی برای تجمع باکتری ها و ایجاد پوسیدگی می باشد. از آنجا که طلافلز قابل انطباقی با دندان می باشد نگین طلاماندگاری بیشتری نسبت به نگین های کریستالی ساده دارند. با این وجود هر زمان می توان بدون آسیب رساندن به دندان نگین را برداشت.اصولاجایگذاری نگین روی دندان سلیقه ای است ، ولی باید توجه داشت روی دندانی که پوسیدگی دارد گذاشته نشود.

 

معمولا بیشترین دندان که نگین روی آن کار گذاشته می شود ، دندان ثنایای کناری یا لترال می باشد. در صورت جدا شدن نگین از سطح دندان ، می توان مجددا آن را چسباند.

مراجعه به دندانپزشک و استفاده از خدمات مختلف دندانپزشکی در بیشتر مواقع آنقدر پرهزینه است که بسیاری از افراد جامعه، تنها در صورتی که از دندان درد به ستوه آمده باشند، به سراغ درمان می‌روند.

 

دندان درد براساس مطالعه دانشگاهی که روی حدود ۴۰۰ بیمار مراجعه‌کننده برای درمان ریشه دندان (عصب‌کشی) صورت گرفته، مشخص شده است که حداقل نیمی از این افراد از دندان‌درد ناشی از بیماری التهاب شدید پالپ (عصب دندان) رنج می‌برند. این در حالی است که درمان ریشه دندان در کشور ما همانند بسیاری دیگر از کشورها شامل خدمات بیمه محسوب نمی‌شود و تعداد زیادی از افراد مراجعه‌کننده به این مراکز که از درد دندان به دلیل التهاب پالپ دندانی شکایت دارند و نیازمند درمان ریشه دندان هستند، چاره‌ای جز کشیدن دندان ندارند.

درواقع هزینه سنگین درمان ریشه دندان، در دسترس نبودن تجهیزات تخصصی در مناطق مختلف کشور و نبود پوشش بیمه‌ای برای درمان ریشه دندان باعث شده‌اند تا برای بسیاری از مبتلایان به درد ناشی از عصب دندان، چاره‌ای جز کشیدن دندانشان وجود نداشته باشد؛ اما به نظر می‌رسد با بهره‌گیری از روش نوین درمان پالپ زنده که قرار است تا ۲ ماه آینده در کشور اجرایی شود، آمار کشیدن دندان‌ها به میزان چشمگیری در کشور کاهش یابد و به نوعی راه‌حل اساسی برای درمان این مشکل پیش روی بیماران و پزشکان قرار گیرد.

درمان پالپ زنده به عنوان یک درمان جهت حفظ و نگهداری بافت پالپی در وضعیت سالم در دندان‌هایی که قبلا تحت تاثیر تروما و پروسه‌های ترمیمی قرار گرفته‌اند، مطرح می‌شود. این درمان بویژه در دندان‌های دائمی جوان که تکامل ریشه ناکافی است، مورد توجه قرار می‌گیرد.

با اشاره به این‌که نتایج درمان پالپ زنده با بهره‌گیری از سیمان مخلوط غنی شده کلسیمی پس از انجام مراحل پژوهشی موفقیت‌آمیز، منجر به جلب نظر مساعد وزارت بهداشت شد، تصریح کرد: استقبال معاونت سلامت وزارت بهداشت از این طرح سبب شد تا استفاده از روش درمانی نوین پالپ زنده به بسته ارائه خدمات دندانپزشکی اضافه شده و به کلیه دانشگاه‌ها ابلاغ شود.